You Are Here: Home » Bản tin thám tử sài gòn » Các thám tử tư làm việc như thế nào ở Việt Nam và trên thế giới?

Nhờ sách, phim và chương trình truyền hình , rất nhiều người hiện nay đều nghĩ thám tử là một hình ảnh rập khuôn y như phim ảnh. Anh ta làm việc từ một văn phòng ít ánh sáng, bừa bộn, đôi khi còn rất nhiều khoi thuốc nơi các thám tử đang làm việc. 

Thông thường, công việc của anh ta là tìm ra bằng chứng về việc làm sai trái hoặc làm cho tình huống trở lại đúng đắn. Để làm điều này, anh ta nhận được thông tin hữu ích từ các nhân chứng và người ngoài cuộc, đôi khi với sự giúp đỡ của những tình huống bất ngờ. Anh ta bám đuôi các nhân chứng, chụp ảnh, tìm kiếm các tòa nhà và để mắt đến những manh mối mà những người khác có thể đã bỏ qua. Thỉnh thoảng, sự tò mò của những thám tử cũng khiến họ gặp rắc rối, và anh ta hầu như không thoát khỏi việc bị bắt ở một nơi nào đó mà anh không nên đến. Nhưng cuối cùng, anh ta trở lại với khách hàng đau khổ của mình, cho cô biết rằng anh ta đã giải quyết vụ việc.

Rất nhiều thám tử hư cấu đã đóng góp cho hình ảnh này, bao gồm Sherlock Holmes, Philip Marlowe và nhiều anh hùng phim ảnh từ những năm 1940 và 50. Các thám tử văn hóa đại chúng ngày nay, như Adrian Monk và Veronica Mars, thường hơi kỳ quặc hơn so với các đối tác cũ của họ. Họ không nhất thiết phải mặc áo choàng, làm việc trong các khu phố tội phạm hoặc thậm chí tự gọi mình là thám tử riêng. Tuy nhiên, họ vẫn xuất hiện như những anh hùng có sở trường khai thác thông tin phù hợp vào đúng thời điểm.

Nhưng bao nhiêu truyền thuyết thám tử là thực sự đúng? Có bao nhiêu sự kiện được mô tả trong tiểu thuyết là thực sự hợp pháp? Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá những gì cần thiết để trở thành một thám tử tư nhân và chính xác những gì công việc liên quan.

Bước đầu tiên để tách thực tế khỏi tiểu thuyết là xác định chính xác thám tử tư nhân là gì. Về cơ bản, các thám tử tư nhân là những người được trả tiền để thu thập thông tin thật. Không giống như các thám tử cảnh sát hoặc thám tử hiện trường tội phạm , họ thường làm việc cho công dân tư nhân hoặc doanh nghiệp hơn là cho chính phủ. Mặc dù đôi khi họ giúp giải quyết tội phạm, họ không phải là quan chức thực thi pháp luật. Công việc của họ là thu thập thông tin, không bắt giữ hay truy tố tội phạm.

Các thám tử tư nhân đã tồn tại hơn 150 năm. Cơ quan thám tử nổi tiếng đầu tiên được mở tại Pháp vào năm 1833. Năm 1850, Allan Pinkerton thành lập công ty thám tử quốc gia Pinkerton, phát triển thành một trong những công ty thám tử nổi tiếng nhất nước Mỹ. Cơ quan Pinkerton trở nên khét tiếng vì phá vỡ các cuộc đình công , nhưng nó cũng có nhiều đóng góp cho các lĩnh vực thực thi pháp luật và điều tra. Cơ quan này đã trở thành thương hiệu “con mắt thần” xuất phát từ logo Pinkerton ban đầu.

Ngày nay, khoảng một phần tư các thám tử tư nhân ở Hoa Kỳ tự làm chủ. Trong số những người không có, khoảng một phần tư làm việc cho các cơ quan thám tử và dịch vụ bảo vệ. Phần còn lại làm việc cho các tổ chức tài chính , dịch vụ thu thập tín dụng và các doanh nghiệp khác. Nhiều thám tử chọn tập trung vào một lĩnh vực điều tra cụ thể dựa trên nền tảng và đào tạo của họ. Ví dụ, một người có bằng cấp về kinh doanh có thể trở thành một thám tử doanh nghiệp. Một thám tử có nền tảng về bằng sáng chế và thương hiệu có thể tập trung vào hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ . Một kế toán viên công chứng (CPA) có thể chuyên điều tra tài chính.

Nhưng bất kể chuyên môn hóa, công việc của thám tử là tiến hành điều tra kỹ lưỡng. Chúng ta sẽ xem xét quá trình điều tra trong phần tiếp theo.

Tiến hành điều tra

Trong thế giới của các thám tử hư cấu, khách hàng thường tìm đến các thám tử để được giúp đỡ vì thông tin họ tìm kiếm không thuộc thẩm quyền của cảnh sát. Họ cũng có thể sợ hoặc không thể yêu cầu cảnh sát giúp đỡ. Trong một số khách hàng đã cố gắng làm việc với các cơ quan thực thi pháp luật nhưng không hài lòng với kết quả này. Thông thường, khách hàng hư cấu đang tìm kiếm:

  • Tài sản bị mất hoặc bị đánh cắp
  • Bằng chứng là vợ / chồng hoặc bạn đời không chung thủy
  • Bằng chứng là bạn bè hoặc đối tác kinh doanh không trung thực
  • Tìm kiếm bạn bè hoặc người thân bị mất tích
  • Thủ phạm trong một tội ác chưa được giải quyết

Mặc dù các khách hàng thực sự không phải là những tên tội phạm lỗi thời xuất hiện trong tiểu thuyết, nhưng những trường hợp xuất hiện thường xuyên nhất trong phim và sách cũng rất phổ biến trong đời thực. Một thám tử thực sự thường bao gồm điều tra lý lịch, giám sát và bỏ qua dấu vết, hoặc tìm kiếm người mất tích. Các thám tử cũng có thể phục vụ các tài liệu pháp lý, thông báo cho mọi người về sự liên quan của họ trong thủ tục tố tụng. 

Đương nhiên, nhiệm vụ hàng ngày khác nhau tùy thuộc vào chuyên môn của một thám tử. Một người chuyên điều tra các vụ việc về trộm cắp tài sản trí tuệ sẽ dành nhiều thời gian nghiên cứu các bằng sáng chế sẽ không đến các khách sạn để theo dõi vợ hoặc chồng đang ngoại tình. Một số trường hợp cũng phổ biến hơn ở các khu vực cụ thể. Ví dụ, tại thành phố Hà Nội, một số chủ các tòa nhà cho thuê, họ thuê các thám tử tư nhân để xác định xem các doanh nghiệp thuê tòa nhà có vi phạm các điều khoản cho thuê của họ hay không. Các thám tử tìm kiếm bằng chứng vật lý của các vi phạm như cho thuê lại căn hộ và sống ở nơi khác hoặc sử dụng các đơn vị dân cư cho mục đích kinh doanh.

Việc tìm ra thủ phạm trong một tội ác chưa được giải quyết dường như không có nhiều điểm chung với việc kiểm tra lý lịch hoặc tìm căn cứ để đuổi người thuê nhà. Nhưng tất cả đều liên quan đến cùng một nhiệm vụ cơ bản – để giải quyết bất kỳ trường hợp nào, một thám tử tư nhân phải thu thập và tổ chức các sự kiện.

Thu thập các sự kiện liên quan đến nhiều hơn sự may mắn và trực giác mà một số thám tử hư cấu dường như dựa vào. Giải quyết thành công một trường hợp bắt đầu với kế hoạch và phân tích. Thám tử phải:

  • Thảo luận về trường hợp với khách hàng và xác định xem đó là hợp pháp, đạo đức và có thể giải quyết.
  • Xây dựng kế hoạch và ngân sách phải chi để thu thập thông tin cần thiết.
  • Tiến hành điều tra, thu thập bằng chứng theo cách mà nó có thể được trình bày trước tòa khi cần thiết.
  • Phân tích bằng chứng.
  • Báo cáo cho khách hàng với những phát hiện.

Giống như bất kỳ nhà nghiên cứu giỏi nào, một thám tử tư nhân sử dụng nhiều nguồn thông tin để giải quyết một vụ án. Nguồn phổ biến nhất liên quan đến các thám tử tư nhân là giám sát . Ý tưởng cơ bản đằng sau giám sát rất đơn giản – thám tử theo dõi một mục tiêu và các tài liệu nơi anh ta đi và người mà anh ta gặp. Thực tế tiến hành giám sát có thể khó khăn hơn nhiều. Theo dõi mọi người mà không để mất họ hoặc không bị phát hiện là một kỹ năng khó để thành thạo. Trong khi một số cơ quan điều tra giàu có luôn được trang bị các thiết bị giám sát tinh vi, nhiều thám tử chỉ đơn giản làm việc từ những chiếc xe của họ. Quá trình xem ai đó cũng có thể kéo dài và tẻ nhạt mà không có khả năng nghỉ ngơi.

Các nhà nghiên cứu cũng có thể phỏng vấn nghi phạm và nhân chứng. Nói chung, người được phỏng vấn không có nghĩa vụ pháp lý để nói chuyện với thám tử. Vì lý do này, quá trình thường liên quan đến thời gian dành cho việc xây dựng mối quan hệ và làm cho người được phỏng vấn thoải mái. Ngoài ra, một số thám tử sử dụng tiền tố hoặc mưu mẹo để lấy thông tin từ những người có thể miễn cưỡng nói chuyện với họ. 

Hồ sơ cá nhân là một nguồn thông tin khác. Nhiều trong số đó là hồ sơ mà công dân tư nhân có thể tự truy cập. Tuy nhiên, các thám tử tư nhân thường biết hỏi ai và làm thế nào để truy cập thông tin một cách dễ dàng. Trong một số trường hợp, các thám tử tư nhân có thể truy cập cơ sở dữ liệu tìm kiếm nhiều nguồn hồ sơ cùng một lúc. Những cơ sở dữ liệu này thường không có sẵn cho công chúng. Các thám tử hồ sơ thường tìm kiếm bao gồm:

  • Báo cáo thuế
  • Giao dịch bất động sản
  • Hồ sơ sinh tử
  • Hồ sơ tòa án
  • Đăng ký cử tri
  • Giấy phép kinh doanh
  • Hồ sơ thống kê quan trọng

Ngoài việc thu thập thông tin, các thám tử tư nhân phải biết cách phân tích và trình bày nó cho khách hàng của họ. Cùng với các kỹ thuật điều tra mà họ sử dụng để thu thập thông tin, kỹ năng này là một phần trong quá trình đào tạo điều tra của họ. Chúng ta sẽ xem xét các thủ tục đào tạo và cấp phép cho các thám tử tư nhân trong phần tiếp theo.

Đào tạo và cấp phép

Nhiều người quyết định trở thành thám tử tư nhân đã có kinh nghiệm trong một lĩnh vực liên quan. Họ có thể đã phục vụ trong một chi nhánh của quân đội hoặc làm cảnh sát. Những người khác có kinh nghiệm trong điều tra hoặc giám sát hiện trường tội phạm . Mặc dù kinh nghiệm này có thể hữu ích, nhưng nó không hoàn toàn thay thế giáo dục và đào tạo.

Trong hầu hết các trường hợp, một người học cách trở thành một thám tử tư nhân thông qua việc học nghề với một thám tử có kinh nghiệm hoặc hướng dẫn chính thức . Trong công việc hoặc trong lớp học, thám tử tương lai tìm hiểu về:

  • Lập kế hoạch và điều phối điều tra
  • Kỹ thuật điều tra và giám sát
  • Luật pháp và đạo đức liên quan đến thực tiễn điều tra
  • Nhân chứng thẩm vấn
  • Thủ tục xử lý chứng cứ

Ở nhiều nơi trên thế giới, giáo dục và đào tạo chỉ là bước đầu tiên – trở thành một thám tử tư nhân cũng đòi hỏi phải xin và lấy giấy phép . Nhưng quá trình một người phải trải qua, hoặc liệu giấy phép thậm chí còn tồn tại, thay đổi từ nơi này sang nơi khác. Ở Việt Nam thì các thám tử không được cấp phép để hoạt động nhưng pháp luật cũng không cấm điều đó. Các thám tử thường hoạt động dưới dạng các công ty cung cấp thông tin.

Ở Hoa Kỳ, mỗi tiểu bang có yêu cầu cấp phép riêng. Alabama, Alaska, Colorado, Idaho, Mississippi, Missouri và South Dakota không có thủ tục cấp phép trên toàn tiểu bang. Hầu hết các tiểu bang khác yêu cầu một số sự kết hợp giữa giáo dục và đào tạo và một hồ sơ tội phạm trong sạch. Một số tiểu bang cũng yêu cầu các trường nộp chương trình giảng dạy của họ và đáp ứng các tiêu chí cụ thể để phê duyệt của tiểu bang. Ở những tiểu bang đó, chỉ những người có trình độ học vấn từ một trường được công nhận mới có thể trở thành một thám tử được cấp phép.

Thời gian học và các bước chính xác cần thiết để có được giấy phép thay đổi đáng kể. Tại California, ứng viên phải hoàn thành các khóa học giáo dục cụ thể và vượt qua bài kiểm tra viết. Thuật ngữ cũng có thể khác nhau – ở Massachusetts, các thám tử giữ giấy phép tiểu bang, nhưng các thám tử tư nhân thì không. Một số tiểu bang yêu cầu thám tử phải có bảo hiểm trách nhiệm. Cuối cùng, một số bang cho phép các thám tử tư nhân mang súng. Nói chung, điều này đòi hỏi thám tử phải xin và nhận giấy phép vũ khí.

Có giấy phép cho phép một thám tử tư nhân thực hành ở một tiểu bang cụ thể, nhưng bản chất của công việc điều tra có thể yêu cầu các thám tử vượt qua các dòng trạng thái. Một số tiểu bang có thỏa thuận có đi có lại với nhau – giấy phép ở một tiểu bang cũng cho phép một người thực hành ở nước kia. Các thám tử thực hành tại các tiểu bang không có thỏa thuận như vậy đôi khi cũng xin cấp giấy phép ở các tiểu bang lân cận. Những người khác phát triển mối quan hệ làm việc với các thám tử ở các tiểu bang khác, làm trợ lý, người học việc hoặc thực tập sinh khi đi du lịch.

Mặc dù giấy phép cung cấp cho mọi người quyền trình bày với tư cách là thám tử tư nhân, họ không cho mọi người quyền vi phạm pháp luật trong quá trình điều tra. Chúng ta sẽ xem xét các vấn đề pháp lý và đạo đức xung quanh điều tra tư nhân trong phần tiếp theo.

Điều tra tư nhân và pháp luật

Đọc sách và xem phim về các thám tử tư nhân đương nhiên đòi hỏi một số đình chỉ hoài nghi. Rốt cuộc, nhiều thám tử hư cấu là anh hùng vô cùng hoặc lạnh lùng không thể tin được. Nhưng các thám tử hư cấu không chỉ quá thông minh, quá ưa nhìn, quá may mắn hoặc quá dí dỏm là sự thật. Phần lớn thời gian, họ đưa ra quyết định sẽ đưa một thám tử thực sự vào tù và mất việc.

Khi một chiếc TV riêng có một cái mũ có logo của công ty truyền hình cáp, chọn một bảng tạm và giả vờ có câu hỏi về việc khi nào một người hàng xóm sẽ về nhà, anh ta sẽ sử dụng một mưu mẹo để lấy thông tin. Kỹ thuật này đã được biết đến như là cái cớ , và mặc dù nó không phải lúc nào cũng bất hợp pháp, các nhà phê bình cho rằng nó thường phi đạo đức. Những người khác cho rằng các kết thúc có thể biện minh cho phương tiện – nếu sử dụng một nhận dạng giả mạo và giả mạo dẫn đến một vụ bắt giữ, thì việc sử dụng là đáng để mạo hiểm.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, việc lấy cớ là trái luật:

Ở hầu hết các nơi trên thế giới, việc trình bày sai bản thân là một quan chức thực thi pháp luật, một nhân viên chính phủ hoặc luật sư là bất hợp pháp.

Ở Hoa Kỳ, sử dụng tiền tố để có quyền truy cập vào hồ sơ điện thoại của một người hoặc để lấy thông tin từ một tổ chức tài chính là vi phạm luật Liên bang.

Một kịch bản phổ biến khác trong truyện trinh thám liên quan đến xâm phạm hoặc phá vỡ và xâm nhập. Ở nhiều quốc gia, nhập tài sản riêng mà không có sự cho phép của chủ sở hữu hoặc người thuê là bất hợp pháp. Vì lý do này, các thám tử tư nhân thường tiến hành giám sát từ tài sản công để tránh các vấn đề pháp lý. Trong nhiều khu vực pháp lý, việc giám sát là hợp pháp, đặc biệt nếu thám tử đã thông báo cho cảnh sát về sự hiện diện của anh ta. Giám sát điện thoại tư nhân sử dụng các thiết bị ghi âm hoặc nghe lén , mặt khác, thường là bất hợp pháp.

Các thám tử hư cấu đôi khi cũng bắt giữ, giam giữ và thẩm vấn tội phạm, có thể được coi là bắt cóc. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, giam giữ một tên tội phạm có thể là hợp pháp. Một số tiểu bang và quốc gia cho phép công dân chứng kiến ​​một trọng tội hoặc xác định một tên tội phạm để giam giữ người đó. Các tình huống chính xác trong đó việc bắt giữ công dân như vậy được cho phép có thể khác nhau ở các khu vực pháp lý khác nhau.

Một số nhà phê bình cảm thấy rằng công việc của các thám tử tư nhân là xâm phạm quyền riêng tư của mọi người. Một số luật và sửa đổi hiến pháp bảo vệ quyền riêng tư của người dân ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều trong số các luật này quy định các bước mà chính phủ hoặc các doanh nghiệp nhất định có thể thực hiện. Chúng không nhất thiết ảnh hưởng đến việc một thám tử tư nhân có được phép chụp ảnh giám sát hoặc sử dụng tiền tố để lấy thông tin mà nếu không sẽ được bảo mật.

Vì những lo ngại về quyền riêng tư và miêu tả trong văn hóa đại chúng, một số người tin rằng các thám tử tư nhân thường đứng về phía pháp luật. Các thám tử tư nhân cũng đã xuất hiện trong một ánh sáng tiêu cực trong một số vụ án cấp cao, chẳng hạn như phiên tòa gián điệp công ty Hewlett-Packard vào năm 2006 và 2007. Tuy nhiên, khi nhiều quốc gia và quốc gia bắt đầu điều chỉnh và cấp phép cho các thám tử, nhận thức này có thể dần bắt đầu thay đổi. Để tìm hiểu thêm về mua sắm cấp phép, các vấn đề pháp lý và làm thế nào để trở thành một thám tử tư nhân, hãy xem các liên kết dưới đây.

© 2019

Văn phòng thám tử Sài Gòn